Anilox – czym jest wałek rastrowy w druku fleksograficznym?

Anilox, nazywany również wałkiem rastrowym, to precyzyjnie grawerowany wałek stosowany w druku fleksograficznym do dozowania i przekazywania kontrolowanej ilości farby na płytę drukową. Jego powierzchnia zawiera dużą liczbę mikroskopijnych komórek, których objętość, gęstość i geometria wpływają na ilość transportowanej farby.

Jaką funkcję pełni anilox?

W druku fleksograficznym farba nie jest przekazywana bezpośrednio z kałamarza na materiał.

Jednym z kluczowych elementów układu farbowego jest anilox.

Jego zadaniem jest pobranie farby oraz przekazanie jej w możliwie kontrolowanej i powtarzalnej ilości na powierzchnię formy drukowej.

W uproszczeniu proces można opisać jako:

farba → anilox → płyta fleksograficzna → materiał

Dzięki temu można kontrolować grubość nanoszonej warstwy farby oraz utrzymywać stabilność procesu podczas produkcji.

Dlaczego powierzchnia aniloksa ma komórki?

Powierzchnia wałka nie jest całkowicie gładka.

Znajdują się na niej mikroskopijne zagłębienia określane jako komórki aniloksa.

Podczas pracy komórki wypełniają się farbą. Nadmiar farby znajdujący się na powierzchni wałka jest usuwany przez system dozujący, często wykorzystujący rakiel.

W komórkach pozostaje określona ilość farby, która następnie jest przekazywana na płytę drukową.

Dlatego parametry komórek mają bardzo duże znaczenie dla zachowania farby.

Jednym z parametrów opisujących wałek jest jego liniatura, często podawana jako LPI – lines per inch.

W przypadku aniloksa liczba ta określa gęstość komórek na powierzchni wałka.

Wyższa wartość LPI oznacza zazwyczaj większą liczbę mniejszych komórek przypadających na określony obszar.

Niższa liniatura może natomiast wiązać się z większymi komórkami.

Nie oznacza to jednak, że sam parametr LPI wystarcza do określenia ilości nanoszonej farby.

Trzeba rozpatrywać go łącznie z objętością komórek i ich geometrią.

To ważne rozróżnienie.

Liniatura aniloksa opisuje strukturę komórek na wałku rastrowym.

Liniatura rastra drukarskiego opisuje natomiast częstotliwość rastra używanego do reprodukcji obrazu tonalnego.

Obie wartości mogą być wyrażane w LPI, ale dotyczą różnych elementów procesu.

Nie należy więc zakładać, że np. „600 LPI aniloksa” oznacza druk z rastrem 600 LPI.

W specyfikacjach można spotkać m.in.:

• BCM/in² – billion cubic microns per square inch,
  
• cm³/m² – centymetry sześcienne na metr kwadratowy.
  

Im większa efektywna objętość komórek, tym większą ilość farby lub innej cieczy anilox może potencjalnie dostarczyć do formy drukowej.

Nie należy jednak rozumieć tego jako prostej zasady:

„więcej farby = lepszy druk”.

Odpowiednia warstwa zależy od konkretnej aplikacji.

Dlaczego różne zadania wymagają różnych aniloksów?

Druk drobnego rastra i nakładanie mocno kryjącej warstwy białej farby to dwa zupełnie różne zadania.

W pierwszym przypadku bardzo duża ilość farby może pogarszać odwzorowanie drobnych punktów i szczegółów.

W drugim przypadku potrzebna może być większa ilość materiału pozwalająca uzyskać odpowiednie krycie.

Anilox dobiera się więc m.in. do:

• rodzaju farby,
  
• oczekiwanego krycia,
  
• charakteru grafiki,
  
• liniatury formy drukowej,
  
• rodzaju materiału,
  
• lakieru lub powłoki,
  
• parametrów maszyny.
  

Dlatego na jednej maszynie może być wykorzystywanych wiele aniloksów o różnych parametrach.

Anilox a biały poddruk

Biała farba na folii transparentnej lub metalizowanej często wymaga dobrego krycia.

Warstwa nanoszonej bieli musi być dostosowana do:

• właściwości farby,
  
• podłoża,
  
• oczekiwanej nieprzezroczystości,
  
• technologii druku.
  

Anilox jest jednym z elementów wpływających na ilość białej farby dostarczanej do formy.

Nie oznacza to jednak, że odpowiednie krycie można osiągnąć wyłącznie przez zastosowanie wałka o największej dostępnej objętości.

Cały system musi być dopasowany do konkretnego zadania.

Anilox a lakier i powłoki

Wałki rastrowe mogą być wykorzystywane nie tylko do dozowania kolorowych farb.

W zależności od konstrukcji maszyny i procesu mogą również uczestniczyć w aplikacji:

• lakierów,
  
• bieli,
  
• powłok,
  
• innych cieczy technologicznych.
  

W takich zastosowaniach wymagana objętość i geometria komórek mogą różnić się od parametrów używanych przy druku drobnego obrazu procesowego.

Dlaczego czystość aniloksa jest ważna?

Komórki muszą mieć możliwość pobierania i oddawania przewidzianej ilości farby.

Jeżeli część komórek zostanie zanieczyszczona zaschniętą farbą, lakierem albo innym materiałem, ich efektywna pojemność może się zmniejszyć.

Może to wpływać na:

• gęstość optyczną koloru,
  
• równomierność krycia,
  
• powtarzalność kolejnych produkcji,
  
• ilość nanoszonej farby.
  

Dlatego utrzymanie aniloksów w odpowiednim stanie jest jednym z elementów stabilnego procesu fleksograficznego.

Czy anilox się zużywa?

Tak.

Jest narzędziem pracującym w warunkach mechanicznych i chemicznych, a jego powierzchnia może z czasem ulegać zmianom.

Zużycie lub uszkodzenie komórek może wpływać na efektywną objętość transferowanej farby.

Z tego powodu parametry wałków mogą być okresowo kontrolowane, a ich stan uwzględniany przy diagnostyce problemów drukarskich.

Czy klient musi określać anilox przy zamówieniu?

Zazwyczaj nie.

Dobór aniloksa należy do technologii procesu prowadzonego przez drukarnię.

Klient powinien przede wszystkim określić wymagany rezultat, np.:

• kolor,
  
• krycie,
  
• jakość grafiki,
  
• efekt białego poddruku,
  
• rodzaj materiału,
  
• wymagania dotyczące lakieru.
  

Na tej podstawie drukarnia dobiera odpowiednie parametry procesu.

Informacje dotyczące konkretnego aniloksa stają się ważne przede wszystkim przy standaryzacji technologicznej, analizie jakości lub odtwarzaniu ściśle określonego procesu.